ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )

142

الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )

پيمان خود را شكستند جنگيديم . اما در مورد معاويه ، اگر همهء عرب با او بيعت كنند ، با همهء آنان خواهيم جنگيد . ما در اين جنگ همچون زمانى كه همراه رسول خدا ( ص ) بوديم ، شمشيرمان را با صورت خود نگه مىداريم و تيرهاى خود را بر گلوهاى خودمان حمل خواهيم كرد تا زمانى كه حق پيروز شود و كار خدا ظهور يابد . نعمان مواظب باش ، آيا معاويه جز يك آزاد شدهء بيابانى چيز ديگرى هم هست ؟ نگاه كن ، مهاجران و انصار كجا هستند ؟ نگاه كن ببين آيا براى معاويه به غير تو و چند صحابى كوچك كس ديگرى هست . به خدا سوگند ، شما از اهل بدر نيستيد . شما در اسلام سابقه‌اى نداريد . نامهء عمرو بن عاص به عبد الله بن عباس معاويه به عمرو گفت پيشواى مردم عراق يعنى ابن عباس ، همراه على است . اگر نامه‌اى براى او بنويسى او همراه خواهد كرد . زيرا اگر او سخن بگويد ، على سخن او را مىپذيرد . اين جنگ ما را تباه كرده است . عمرو به معاويه گفت : ابن عباس كسى نيست كه فريب بخورد ، اگر تو در ابن عباس طمع كرده‌اى من نيز در على طمع كرده‌ام . سرانجام عمرو در نامه‌اى براى ابن عباس چنين نوشت : كارى كه من و تو قرار گرفته‌ايم اولين موردى نيست كه بلا در آن آشكار شده است ، تو پيشواى اين جمع پس از على هستى . پس مواظب باش آنچه خواهد آمد ، بهتر باشد از آنچه تاكنون بوده است . به خدا سوگند ، اين جنگ براى ما و شما زندگى و قرارى باقى نگذاشته است . بدان اگر شام نابود شود ، نابودى عراق را در پى خواهد داشت . عراق نيز اگر نابود شود نابودى شام را در پى خواهد داشت . بهتر از شما براى ما و بهتر از ما براى شما ، كسى ديگر نيست . ما نمىگوييم اى كاش جنگ بر مىگشت ، بلكه مىگوييم اى كاش جنگ هرگز به وجود نمىآمد . كسى نيست كه زندگى را دوست نداشته باشد . مردم دورهء ما سه گروه هستند ، يا آمرى است كه از وى پيروى مىكنند و يا مأمورى است كه اطاعت مىكند و يا مشاورى است كه در كار خود درستكار است . اما از گناهكار نادان نبايد پيروى كرد . پاسخ عبد الله بن عباس به عمرو بن عاص وقتى كه نامهء عمرو به دست عبد الله رسيد ، نامه را نزد على آورد و براى وى خواند . على گفت : خدا بكشد عمرو را ، پاسخ او را بده . ابن عباس نيز در پاسخ عمرو چنين نوشت : كسى را همچون تو در ميان عرب ، اين قدر كم حيا نديدم ، تو براى هواى نفس به معاويه پيوستى ، و